مفهوم رفاه کودکان ایران نیازمند تحول است/این‌مفهوم فقط اقتصادی نیست – یورنا

با توجه به سرویس فرهنگی Tabnak ، در افق هر جامعه ، آینده ای روشن فقط امروز است ، کودکانی که در زمینه امنیت ، عزت و سعادت رشد می کنند. در دنیایی که عدالت اجتماعی و کرامت انسانی دیگر در چارچوب درآمد و سعادت مادی محدود نیست ، تعریف “رفاه کودک” نیز برای تحول و پیشرفت مفهومی اجتناب ناپذیر است. رفاه کودک امروز فراتر از دسترسی به نان ، پوشاک و سرپناه است. این یک مفهوم چند لایه و بین رشته ای است که ابعاد روانشناختی ، عاطفی ، هویت ، اجتماعی ، فرهنگی و قانونی را نیز در بر می گیرد. در کشور محبوب ما ایران ، اگرچه پیشرفت هایی در زمینه کاهش فقر مطلق ، آموزش ابتدایی و مراقبت های بهداشتی اولیه برای کودکان وجود داشته است ، واقعیت های پنهان در لایه های اجتماعی و روانی کودکان ، تصویر دیگری از “سعادت” را نشان می دهد. فقر کودکان در ایران ، طبق تحقیقات میدانی و آماری ، نه تنها اقتصادی بلکه عاطفی ، ارتباطی ، روانشناختی و حتی هویت است.

کودکانی که از خانواده ، مدرسه و جامعه حمایت کافی دریافت نمی کنند ، در فقر عاطفی شرکت می کنند و از امنیت روانی و تعلق اجتماعی محروم می شوند. از دیدگاه حقوق بین الملل ، به ویژه با توجه به اصول مندرج در کنوانسیون حقوق کودک ، که به ایران نیز پیوسته است ، دولت ها نه تنها به تضمین نیازهای بیولوژیکی بلکه همچنین تضمین منافع عالی کودکان در همه جنبه های زندگی خود را دارند. مطالعات بیشماری نشان داده است که اندازه گیری فقر باید از چارچوب درآمد خارج شود و به مناطق وسیع تری مانند آموزش ، بهداشت ، مسکن ، تغذیه ، پشتیبانی اجتماعی و مشارکت گسترش یابد. به عنوان مثال ، به گفته لبنیات و همکاران با داده ها ، کودکان روستایی فقر چند بعدی بیشتری نسبت به کودکان شهری تجربه می کنند و محرومیت عمدتاً “تکامل” ، “پشتیبانی” و “استاندارد زندگی” را نشان می دهد. همین مطالعه همچنین تأکید می کند که جنسیت کودک ، سواد مادر ، ساختار خانگی ، سطح توسعه استانی و وضعیت اقتصادی خانواده نقش تعیین کننده ای در شکل فقر کودک دارد. تجزیه و تحلیل کمیت همچنین نشان می دهد:

1) در سالهای 1-5 ، میزان فقر چند بعدی کودکان ایرانی از حدود 2 ٪ به 2 ٪ کاهش یافته است ، اما میانگین باقی مانده نزدیک به 1 ٪ بود.

2) تفاوت ملموس بین فقر شهری و روستایی ؛ فقر در مناطق روستایی همیشه از مناطق شهری بیشتر بوده است.

اگرچه بهبود میزان مرگ و میر کودکان زیر پنج سال (حدود 2 مورد در هزار تولد) نشان دهنده پیشرفت است ، موارد زیر به شرح زیر است:

-خشونت و کودک آزاری ، که دو برابر معاینات جسمی در دهه گذشته است.

-براسیون قائم ؛ در گزارش مرکز تحقیقات Majlis در اول نوامبر ، 5 ٪ از کودکان فعال اقتصادی (1 ٪ در صورت گنجاندن کودک) ثبت شده اند ، معادل حدود 1.5 میلیون کودک. این علائم نه تنها محرومیت اقتصادی است. در عوض ، آنها همچنین شکاف عمیقی در ابعاد امنیت ذهنی و رفتاری نشان می دهند. عدم مراقبت روانشناختی و یک سیستم پشتیبانی جامع منجر به بازنمایی فقر در قالب احساس شرارت ، انزوا اجتماعی و ناتوانی در سازگاری عاطفی شده است.

طبق کنوانسیون حقوق کودک (تأیید شده 1) ، ایران متعهد به ایجاد یک ساختار چند بعدی برای اطمینان از “بهترین منافع کودک” است. این نیاز به تعریف جامع تری از شاخص ها دارد که شامل جنبه های زیر است:

1. کیفیت و دسترسی به خدمات بهداشت جسمی و روحی ؛
2. حمایت مؤثر برای امنیت عاطفی و از بین بردن خشونت خانگی ؛
1. ارتقاء مشارکت اجتماعی و استقلال فرهنگی ؛
1. ظرفیت خانواده ها را برای پرورش هویت و عزت نفس کودک تقویت کنید.

برای کاهش شکاف فقر ، سیاست های رفاهی باید مبتنی بر نابرابری جغرافیایی ، جنسیت و ساختار خانگی باشد. شاخص هایی که مکمل درآمد هستند باید شامل موارد زیر باشند:

1. مشارکت در فعالیت های اجتماعی و فرهنگی ؛
2. کیفیت روابط خانوادگی و پشتیبانی عاطفی ؛
1. دسترسی به آموزش پیش دبستانی و خدمات روانشناختی را توسعه دهید.

تحقیقات نشان داده است که سلامت عاطفی در دوران کودکی موفقیت دانشگاهی ، اجتماعی و انسانی فرد را پیش بینی می کند. به همین دلیل ، شاخص هایی مانند “احساس تعلق” ، “رضایت از زندگی” ، “استرس و اضطراب” ، “کیفیت خواب و تغذیه” باید به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از رفاه کودک تعریف و اندازه گیری شود. مراحل زیر برای تعریف مجدد شاخص ها و طراحی سیاست جامع رفاه ضروری است:

1. نظارت رسمی نظارت بر فقر: شامل نظرسنجی های سالانه از وضعیت رفاه کودک ، از جمله آموزش ، بهداشت ، محبت و هویت.
2. سیستم گزارش دهی منسجم و پاسخگو: با تکیه بر سیستم اطلاعاتی قابل اعتماد در وزارتخانه ها با کدهای اخلاقی و حقوقی.
1. برنامه های پشتیبانی تخصصی: مانند افزایش تاب آوری اجتماعی ، آموزش مهارت های زندگی ، مراقبت رایگان از مدرسه در مدارس.
1. مشارکت جامعه مدنی: حقوق کودک ، سیستم پزشکی و روانشناسان آموزش دیده باید در طراحی و نظارت شرکت کنند.
1. ضمانت حقوق قانونی: اصلاح قوانین برای محافظت دقیق از امنیت روانی کودک و جلوگیری از کودک آزاری ، کار کودکان و ازدواج زودرس.

چاه کودک ، همانطور که از دیدگاه علمی و حقوقی حاصل می شود ، یک مفهوم استاتیک و کاملاً اقتصادی نیست ، بلکه یک پدیده پیچیده ، پویا و چند بعدی است که باید در زمینه عدالت اجتماعی ، کرامت انسانی و منافع زیاد کودک تعریف شود. اگر سیاست های رفاهی ایران همچنان به اقدامات سنتی مانند درآمد خانوار یا دسترسی به خدمات اساسی توجه کند ، این خطر وجود دارد که ابعاد عمیق تر فقر کودک – مانند فقر عاطفی ، عاطفی ، ارتباطی و هویت – نادیده گرفته شود. به گفته روانشناسان ، این می تواند عوارض طولانی مدت در سلامت روان ، رشد اجتماعی و هویت فردی کودک داشته باشد. از دیدگاه حقوقی ، مقالات بیشماری از “کنوانسیون حقوق کودک” ، از جمله مواد 1 ، 2 ، 2 و 2 ، دولت ها را ملزم به اتخاذ سیاست هایی می کند که تمام جنبه های رفاه کودک را تضمین می کند. چه ملموس و چه کمی ، یا کسانی که ، کیفی ، درونی و نامرئی هستند.

همچنین ، مطابق با ماده 4 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، آموزش رایگان و فراگیر برای همه کودکان درست در نظر گرفته می شود ، و اصول 1 ، 2 و 2 همچنین دولت را به عنوان تأمین رفاه اجتماعی در ابعاد مختلف در نظر می گیرد. براساس یافته های مطالعات ملی و بین المللی ، ضرورت تجدید نظر در سیاست های رفاه ایران اکنون بیش از هر زمان دیگری احساس می شود. این تجدید نظر باید با درک عمیق از ماهیت چند بعدی رفاه ، به ویژه در زمینه کودکان همراه باشد و شاخص هایی را تعریف کند که می تواند نه تنها محرومیت مادی ، روانی و اجتماعی را شناسایی و جبران کند.

باید اعتقاد داشت كه “سعادت” نه تنها در تعادل درآمد و خدمات ، بلكه در آغوش گرم ، مهربانی ، پایدار و امنیت روانشناختی نیز به معنای آن است. کودکانی که در چنین محیط هایی رشد می کنند نه تنها آینده ای روشن برای خودشان ایجاد می کنند بلکه یک سرمایه بی نظیر برای صلح ، توسعه و عدالت در جامعه هستند. این وظیفه ماست که “رفاه کودک” را دوباره تعریف کنیم نه یک نگرانی خیالی بلکه یک اولویت قانونی و سیاسی است.

محمد مهدی سید ماسری ، وکیل و محقق حقوق بین الملل کودکان