به مذاکرات ایران و آمریکا در استانبول خوش بین نیستم/ ایران حتی تا حد غنی سازی صفر پیش رفت ولی آمریکا نپذیرفت – یورنا

استاد دانشگاه آلاباما معتقد است اگر گذشته را چراغ راه آینده بدانیم، نمی توان به مذاکرات ایران و آمریکا در استانبول ترکیه خوش بین بود.

به گزارش سرویس بین الملل یورناپایگاه اینترنتی آکسیوس اعلام کرد که قرار است عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران و استیون ویتکاف نماینده ویژه دولت آمریکا روز جمعه در استانبول با یکدیگر دیدار کنند.

پس از این خبر رسانه های ترکیه اعلام کردند که نشست هسته ای ایران و ترکیه روز جمعه با حضور استیو ویتکاف و سید عباس عراقچی در استانبول برگزار می شود.

بر اساس این گزارش رسانه ها، این نشست روز جمعه به میزبانی هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه در کاخ دلما استانبول و به ریاست رجب طیب اردوغان رئیس جمهور این کشور برگزار می شود.

همچنین یک مقام ارشد دیپلماتیک به رویترز گفته است که برخی کشورهای منطقه مانند مصر، عربستان، امارات و عمان قرار است در نشست استانبول بین ویتکاف و عراقچی شرکت کنند.

در این راستا، مجله انگلیسی “فایننشال تایمز” او روز دوشنبه اعلام کرد مذاکرات واشنگتن و تهران در مرحله اول به «برنامه هسته ای» محدود خواهد شد.

مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران در روزهای اخیر به صراحت اعلام کرده اند که هرگونه مذاکره ای بین ایران و آمریکا تنها بر سر “برنامه هسته ای” صلح آمیز ایران خواهد بود و اجازه طرح موضوع دیگری در مذاکرات را نخواهد داد.

فایننشال تایمز به نقل از دیپلمات ها نوشت که در مذاکرات روز جمعه تهران و واشنگتن، زرادخانه موشک های بالستیک ایران به هیچ وجه ذکر نخواهد شد.

از سوی دیگر، یکی از مقامات وزارت امور خارجه ایران به خبرگزاری رویترز گفت: تهران آماده است در زمینه غنی سازی اورانیوم از جمله تحویل 400 کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا انعطاف نشان دهد.

این در حالی است علی باقری معاون سیاست خارجی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرد که مقامات ایرانی قصد ندارند مواد غنی شده هسته ای را به هیچ کشوری منتقل کنند و مذاکره اصلاً بر سر چنین موضوعی نیست.

در همین رابطه خبرنگار یورنا گفت وگویی با پروفسور نادر انتصار، رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آلاباما در آمریکا داشته است که در ادامه می آید.

کتاب «ماراتن مذاکرات هسته ای، از سعدآباد تا کبروگ» نوشته نادر اینتیسار، رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه بوستون و کاوه افراسیابی، استاد دانشگاه بوستون، از آثار اینتیسار است. همچنین کتاب «سیاست کردها در خاورمیانه» یکی از آثار شناخته شده اینتصار است که به تحلیل جنبه های سیاسی و اجتماعی ادغام کردها در جریان اصلی زندگی سیاسی و اجتماعی در ایران، عراق و ترکیه می پردازد.

*ترکیه به عنوان میانجی بین ایران و آمریکا عمل کرده است و قرار است مذاکرات تهران و واشنگتن از روز جمعه در استانبول ترکیه برگزار شود. چرا آمریکا دیپلماسی را ترجیح داد؟

به نظر من واژه دیپلماسی واژه مناسبی برای توضیح مذاکرات اخیر واشنگتن و تهران نیست. آنچه واشنگتن از آن به عنوان دیپلماسی یاد می کند، ترکیبی از گفتگوها، فشار نظامی و اصرار دائمی بر یک بازی حاصل جمع صفر است.

من نگران هستم که در استانبول شاهد روندی مشابه آنچه در دور قبلی مذاکرات بین آمریکا و ایران رخ داد، باشیم. دورهایی که واشنگتن خواستار تسلیم تقریبا کامل تهران در برابر خواسته هایش شد.

ایالات متحده به درستی یا نادرست معتقد است که ایران از نظر داخلی و منطقه ای ضعیف است و در نهایت در مقابل خواسته های دولت ترامپ سر تعظیم فرود خواهد آورد.

* علاوه بر ترکیه، سایر کشورها نیز برای میانجیگری در جریان تشدید تنش بین ایران و آمریکا اعلام آمادگی کردند. چرا ترکیه به عنوان میانجی انتخاب شد؟

دونالد ترامپ و رجب طیب اردوغان روابط قوی، شخصی و معاملاتی دارند و اغلب تنش‌های آمریکا و ترکیه را با دور زدن کانال‌های دیپلماتیک سنتی مدیریت می‌کنند. این پیوند با نوعی تحسین متقابل همراه است.

ترامپ بارها رابطه خود با اردوغان را “بسیار خوب” توصیف کرده و اغلب از او به عنوان یک رهبر “سرسخت” یاد می کند. این امر منجر به شکل گیری مشارکتی شده است که با وجود برخی اصطکاک های سیاسی، بوروکراتیک و کنگره ادامه یافته است.

علاوه بر این، ترامپ اردوغان را میانجی مهمی در مذاکرات مربوط به جنگ‌های اوکراین، غزه و سایر درگیری‌های منطقه‌ای می‌داند. اینها می تواند از دلایل انتخاب ترکیه به عنوان میانجی در مذاکرات آتی آمریکا و ایران باشد.

اعلام شده احتمالا اورانیوم غنی شده ایران به روسیه منتقل خواهد شد و مسکو نیز در این زمینه اعلام آمادگی کرده است. برخی از نمایندگان مجلس ایران نیز اعلام کرده بودند که احتمالا در سفر علی لاریجانی به روسیه، توافق بر سر انتقال اورانیوم غنی شده ایران به روسیه صورت گرفته است. با این وجود علی باقری کنی، معاون لاریجانی اعلام کرد که مقامات ایران قصدی برای انتقال مواد هسته‌ای غنی‌شده به هیچ کشوری ندارند و مذاکره اصلاً بر سر چنین موضوعی نیست. آیا آمریکا می تواند با چنین موضوعی موافقت کند؟

این ایده چندین سال است که مطرح شده است. با توجه به تجربیات گذشته و شرایط کنونی، بعید است که نه واشنگتن و نه تهران با انتقال اورانیوم غنی شده ایران به مسکو موافقت نکنند. به نظر نمی رسد که در این زمینه هیچ پیشنهادی برای ایران وجود نداشته باشد.

* هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه جمعه گذشته در دیدار با همتای ایرانی خود گفت که هرگونه مذاکره احتمالی موضوعات مختلفی را پوشش می دهد و «مسئله به موضوع» (گام به گام) پیش خواهد رفت. فایننشال تایمز نیز روز دوشنبه گزارش داد که مذاکرات واشنگتن و تهران در مرحله اول به «برنامه هسته ای» محدود می شود. رویکرد گام به گام چقدر شانس موفقیت را افزایش می دهد؟

در حالت ایده آل، یک رویکرد گام به گام امیدوارکننده به نظر می رسد. با این حال، برای موفقیت این رویکرد، واشنگتن باید از بازی حاصل جمع صفر که در حال انجام است دور شود.

به عبارت دیگر، اگر در مرحله اول، آمریکا بر خواسته های اعلام شده و غیرقابل مذاکره هسته ای خود پافشاری کند، هیچ شانسی برای موفقیت در مراحل بعدی مذاکرات وجود نخواهد داشت.

*در مجموع به نظر شما مذاکرات ایران و آمریکا موفقیت آمیز خواهد بود؟ در زمینه هسته ای، آیا پیش شرط پیشنهادی آمریکا برای «غنی سازی صفر» قابل مذاکره است؟

اگر گذشته را چراغ راه آینده بدانیم، نمی توانیم خوشبین باشیم. در دور قبلی مذاکرات، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران ظاهراً آمادگی ایران را برای پذیرش غنی‌سازی یک درصد یا حتی کمتر از یک درصد اعلام کرده بود، اما دولت ترامپ بر غنی‌سازی صفر اصرار داشت.

آنچه عراقچی پیشنهاد کرد عملا معادل غنی سازی صفر است. اما دولت ترامپ خواهان اعتراف علنی ایران به پذیرش غنی‌سازی صفر است تا مقدمه‌ای برای امتیازات بیشتر تهران باشد.